Ky material ka vetëm karakter informues dhe nuk përbën këshillë juridike. Kjo faqe nuk mund të përdoret si provë në gjykatë.
Përgjigjja e shkurtër: po, në disa raste. Por rezultati nuk varet vetëm nga fjala “depozitë”. Duhet parë nëse pagesa është kapar sipas Kodit Civil, një paradhënie e zakonshme, tarifë rezervimi, garanci për të ofertuar në ankand apo pagesë për një shërbim ndërmjetësimi.
Kur pagesa është kapar sipas Kodit Civil
Nenet 601 dhe 602 të Kodit Civil e përkufizojnë kaparin si shumën që njëra palë i jep tjetrës në llogari të pagesës së kontratës, për të vërtetuar lidhjen e saj dhe për të siguruar ekzekutimin. Nëse kontrata nuk ekzekutohet për faj të palës që e dha kaparin, ajo e humbet shumën. Nëse fajin e ka pala që e mori, kjo palë duhet të kthejë dyfishin. Pala përgjegjëse mund të detyrohet edhe për dëmin, duke llogaritur kaparin në dëmshpërblim, përveçse kur kontrata parashikon ndryshe.
Kjo nuk do të thotë se çdo pagesë e quajtur “rezervim” ose “depozitë” bëhet automatikisht kapar. Dokumenti duhet të tregojë cilën makinë siguron pagesa, çfarë detyrimi kanë marrë palët dhe çfarë ndodh nëse blerja nuk përfundon.
Katër skenarë që japin përgjigje të ndryshme
Situata | Çfarë kontrollohet | Pasojë e mundshme |
|---|---|---|
Blerësi ndryshon mendje në sallon | Kontrata, statusi i pagesës dhe e drejta e shkëputjes | Nuk ka një kthim automatik vetëm sepse makina nuk është marrë ende. |
Shitësi nuk dorëzon makinën e rënë dakord | VIN-i, afati, pajisjet dhe arsyeja e mosdorëzimit | Nëse pagesa është kapar dhe mosrealizimi është faj i marrësit, mund të kërkohet dyfishi. |
Banka nuk miraton kredinë | Nëse porosia ishte kushtëzuar me financimin | Pa një kusht të shkruar, refuzimi i bankës nuk e anulon domosdoshmërisht kontratën. |
Makina blihet nga person privat | Kontrata civile dhe provat e pagesës | Rregullat e mbrojtjes së konsumatorit për tregtarët nuk zbatohen automatikisht. |
Blerja online nuk është e njëjtë me porosinë në sallon
Për kontratat e kualifikuara në distancë ose jashtë ambienteve tregtare, ligji shqiptar për mbrojtjen e konsumatorit parashikon, në parim, 14 ditë për t’u tërhequr pa dhënë arsye. Për shitjen e mallrave, afati lidhet me marrjen fizike të mallit. Ka përjashtime, ndër to mallrat e prodhuara sipas specifikimeve të klientit ose të personalizuara qartë.
Një bisedë në internet nuk mjafton vetë. Nëse kushtet u negociuan dhe kontrata u lidh në sallonin e tregtarit, e drejta e tërheqjes për kontratat në distancë nuk duhet marrë si një “periudhë prove” universale. Për një makinë të porositur me konfigurim individual duhet kontrolluar veçanërisht përjashtimi ligjor.
Ankandi në SHBA ose Kore: ndani depozitën nga çmimi i makinës
Në një blerje përmes ndërmjetësit mund të ketë katër pagesa: tarifë ose paradhënie ndaj ndërmjetësit, depozitë garancie për të ofertuar, çmim të lotit me tarifat e ankandit dhe shpenzime transporti. Kthimi i njërës nuk sjell automatikisht kthimin e të tjerave.
Copart, për shembull, kërkon zakonisht nga një anëtar Basic depozitë sa 10% e fuqisë së dëshiruar të ofertimit mbi kufirin e publikuar. Platforma thotë se kjo depozitë nuk përdoret si pagesë e makinës dhe mund të rimbursohet kur nuk lidhet me oferta të hapura ose detyrime të papaguara. Një lot i fituar dhe i papaguar mund të sjellë tarifa rirenditjeje dhe përdorim të depozitës. Ky është rregull kontraktor i Copart, jo rregull i përgjithshëm për çdo ankand.
Transportuesi nuk bëhet pronar vetëm sepse mban makinën
Gjatë transportit, makina mund të jetë në posedimin fizik të transportuesit, por kjo nuk provon vetvetiu kalimin e pronësisë. Para pagesës kërkoni të dini emrin në faturën e ankandit dhe dokumentin e titullit, momentin e kalimit të rrezikut, palën e siguruar dhe përfituesin e policës. Në rast dëmtimi, pagesa e sigurimit varet nga polica dhe kontrata e transportit, jo nga supozimi se transportuesi “zotëron” makinën.
Çfarë të shkruani para se të paguani
Identifikoni shitësin ose ndërmjetësin dhe makinën me VIN ose numër loti.
Shkruani nëse shuma është kapar, paradhënie e kthyeshme apo tarifë shërbimi.
Përcaktoni afatin e rezervimit dhe rastet e kthimit: mosmiratim kredie, inspektim i pasuksesshëm, mospërputhje e VIN-it ose vonesë e shitësit.
Për importin, ndani tarifën e ndërmjetësit, depozitën e ankandit, çmimin e lotit, transportin dhe sigurimin.
Si të kërkoni kthimin
Dërgojini palës një kërkesë me shkrim. Bashkëngjitni kontratën, mandatpagesën, reklamën, bisedat dhe çdo raport inspektimi. Tregoni shumën, bazën e kërkesës dhe një afat të arsyeshëm për përgjigje. Kur shitësi është tregtar dhe çështja hyn në mbrojtjen e konsumatorit, ankesa mund t’i drejtohet autoritetit kompetent të mbikëqyrjes së tregut. Për një shitës privat, një ankand të huaj ose një shumë të madhe, këshilla juridike lokale para padisë është më e sigurt.
Pyetje të shpeshta
A kthehet kapari nëse thjesht ndryshoj mendje?
Jo domosdoshmërisht. Nëse ishte kapar që siguronte një kontratë dhe mosrealizimi ju atribuohet juve, mund ta humbni. Kontrolloni të drejtën e shkëputjes në dokument.
Po nëse shitësi e shet makinën dikujt tjetër?
Nëse marrëveshja dhe statusi i kaparit provohen, mosrealizimi për faj të marrësit mund të mbështesë kërkesën për dyfishin, plus dëmin sipas kushteve ligjore dhe kontraktore.
A mjafton shënimi “depozitë” në transfertë?
Është provë pagese, por jo gjithmonë provë e plotë e funksionit juridik. Ruani edhe marrëveshjen ku përcaktohen makina dhe kushtet.
A është gjithmonë e kthyeshme depozita e ankandit?
Jo. Varet nga platforma, ofertat e hapura, faturat dhe tarifat. Lexoni kushtet e ankandit dhe kontratën me ndërmjetësin para ofertës.
Kush paguhet nëse makina dëmtohet gjatë transportit?
Varet nga kontrata e transportit dhe polica e sigurimit. Kontrolloni të siguruarin, përfituesin, përjashtimet dhe procedurën e dëmit.
Kryesorja: në Shqipëri, kapari mund të humbet ose të kthehet dyfish sipas fajit për mosrealizimin. Paradhënia, tarifa e rezervimit dhe depozita e ankandit duhen analizuar veçmas.
